أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

80

تجارب الأمم ( فارسى )

از كارهايت پى در پى نامه بنويس تا از آن آگاه باشم ، « انشاء الله تعالى » . سپس گروهى از ديوان داران را بر كنار و ديگران را بجاى ايشان بگمارد و همين كار را با برخى از كارگزاران كرد . پس به پيمان‌دارانى پرداخت كه همواره آباديهاى سلطانى را پيمان مىبستند . سود آن را خود مىبردند و كارش به ديگرى وا مىگذاشتند و از نوسازى آن خوددارى مىكردند . ايشان را بر كنار كرد . او به نوسازى مرزداريها ، بيمارستانها نيز پرداخت . جيرهء كاركنانش را رو به راه كرده ، كمبودهاى بيماران و پرستارانش را پر كرد . مسجدهاى آدينه را نوسازى كرده ، به شهرستانها نيز دستور آن را نوشته ، براى كارگزاران يادداشت‌ها فرستاد . او نامه‌اى نيز دربارهء دادگرى به كارگزارانش نوشت كه رونوشت آن چنين است : « بنام خداوند بخشندهء مهربان ، در برابر هر كس كه پيش از نوروز دادخواستى پيش تو آورد كه غله او را آفت زده ، بر تو است ، كه به دست يكى از ياران درست كار * و كارشناسان مورد اعتماد خود چگونگى حال آشكار سازى و چون ستم را به تو نشان داد ، بزدائى ، و داد بر جاى آن نهى ، و به زيان ديده به اندازه‌اش باز پس دهى ، سپس خراج را بىپروا از نيرومندان و دور از ستم بر بينوايان بستانى . آئينى را كه براى تو نوشته شد ، چنان به كار بند كه همگان ببينند و بشنوند و بدانند ، كه داد و ميانه روى براى مردم همگانى باشد انشاء الله تعالى . » او دستور داد ، آئين « مال التكمله » از فارس ، و مانند آن از جاهاى ديگر برافتد و براى آن نامه‌هاى نيكو و معروف [ 1 ] دارد . ابو الحسن على بن عيسى جهان را به بهترين شكل اداره كرد . براى كارگزاران آئين‌هاى نيكو نهاد كه به داد مردم برسند و ستمگريها را بزدايند . وزارت و ديوانها و ديگر كارهاى كشورى را به بهترين شكل با پاكى و بىآلايشى و دين‌دارى سامان داد . « مكس » را از مكه و « تكمله » را از فارس

--> [ ( 1 - ) ] : نسخهء يكى از اين نامه‌ها در « الوزراء » ص 342 آمده است .